Abantu barenga 1.000 batawe muri yombi bazira imyigaragambyo y’amavuta/ Peteroli ya Angola
Polisi yo muri Angola ivuga ko abantu batanu barimo umupolisi bishwe, abandi barenga 1200 batawe muri yombi nyuma y’imyigaragambyo yabereye mu Murwa Mukuru Luanda.
Icyatangiye ari imyigaragambyo y’iminsi itatu yateguwe n’abashoferi ba tagisi bigaragambyaga ku izamuka ry’ibiciro bya lisansi, cyaje kuvamo imvururu zateje umutekano muke utarigeze ubaho mu myaka yashize muri Angola.
Ku wa Mbere, abantu ibihumbi bitabiriye imyigaragambyo yabereye mu murwa mukuru, Luanda, aho imihanda yafunzwe, amaduka arasahurwa, imodoka zangizwa, ndetse habaho n’imirwano ikomeye hagati y’abigaragambya n’abapolisi. Polisi yatangaje ko ibikorwa nk’ibi byanabereye mu ntara za Icolo e Bengo na Huambo.
Ku wa Kabiri, imyigaragambyo yakomeje gukaza umurego i Luanda, aho hongeye kugaragara imvururu n’imihangayiko hagati y’abigaragambya n’inzego z’umutekano, hakaba hanasahuwe amaduka menshi. Hari amakuru avuga ko mu bice bimwe by’umujyi, amasasu yumvikanye.
Laura Macedo, umwe mu baturage bafite ijwi rikomeye muri ako gace, yabwiye BBC ati: “Izamuka ry’ibiciro bya lisansi ryabaye nk’inkingi yanyuma mu bibazo byari bimaze igihe bitutumba mu baturage.”
Iyi myigaragambyo yatewe n’icyemezo cya guverinoma cyo kongera igiciro cya mazutu ku kigero cya 33%, mu rwego rwo gukuraho inkunga ya leta ku mavuta, nubwo Angola ari kimwe mu bihugu bifite umutungo mwinshi wa peteroli.
Icyemezo cyatumye ubuzima burushaho guhenda cyane cyane ku baturage bo mu mijyi, bishingikiriza kuri serivisi za tagisi. Izamuka ry’ibiciro ryagize ingaruka ku bindi bicuruzwa by’ibanze kubera ko n’abatwara ibicuruzwa bongeyeho amafaranga y’urugendo ku giciro cyabyo.
Perezida João Lourenço yamaganye abigaragambya, avuga ko bakoresha ikibazo cy’ibiciro bya lisansi nk’urwitwazo rwo gushaka guhungabanya ubutegetsi. Mu kiganiro yagiranye na CNN Portugal, yavuze ati: “Nubwo ibiciro byazamutse, lisansi ya mazutu muri Angola igihagaze hafi ya 40 cents ya Amerika kuri litiro, kandi ni ibihugu bike ku isi bifite ibiciro biri hasi y’aho.”
Kugeza ubu, umushahara w’uku kwezi muri Angola uri ku mpuzandengo ya 70,000 kwanzas ($75), mu gihe amasezerano ya guverinoma yo kuwuzamura kugeza kuri 100,000 kwanzas atarashyirwa mu bikorwa.
Ku wa Mbere, ubwo imbaraga z’inzego z’umutekano zatangiye gucika intege, amatsinda y’abantu yagiye mu mihanda ya Luanda, bigaragambya ku izamuka ry’ibiciro bya lisansi, binenga imyaka hafi 50 y’ubutegetsi bw’ishyaka MPLA, bavuga ko batishimiye uko igihugu kiyobowe.
Itangazamakuru rya leta ryakomeje gahunda zaryo zisanzwe, ryanengwa bikomeye ku mbuga nkoranyambaga kubera kunanirwa gutangaza iby’iyi myigaragambyo.
Mu ijoro ryo ku wa Mbere, ishyaka MPLA ryihanangirije urubyiruko kutitabira imyigaragambyo, rivuga ko ari ibikorwa bigamije kwangiza no kubangamira ibirori by’isabukuru y’imyaka 50 Angola imaze ibonye ubwigenge.
Ubuyobozi bw’akarere ka Luanda nabwo bwatangaje impungenge, buvuga ko ibyabaye ari imvururu no kwangiza ibikorwa remezo, byatewe no guhagarika serivisi za tagisi ku gahato.
Nubwo byari byatangajwe ko imyigaragambyo yasubitswe nyuma y’imishyikirano n’inzego za leta, ubuyobozi bugaragaza ko hari andi matsinda y’abantu batamenyekanye basubiye mu mihanda, bagakoresha imyigaragambyo nk’urwitwazo rwo guteza akaduruvayo, birimo no kugaba ibitero ku binyabiziga.
Ishyirahamwe ry’igihugu ry’abashoferi ba tagisi, ANATA, ryamaganye ibikorwa by’ihohoterwa byabaye ku wa Mbere, ariko ryemeza ko rizakomeza imyigaragambyo y’iminsi itatu kugira ngo “ijwi ry’abashoferi rirusheho kumvwa nk’ijwi ry’abaturage ba Angola.”
Guhera ku wa Gatatu saa sita z’amanywa, amaduka akomeye, amabanki n’andi masoko akomeye byari bifunze. Bamwe mu bakozi ba Leta basubiye mu kazi, ariko benshi bakorera ibigo byigenga bagumye mu rugo, bakurikije inama z’abakoresha babo.
Polisi yatanze impuruza, ivuga ko izakomeza amarondo, ikanatanga ubutabazi aho bikenewe kugira ngo “yongere ishyireho umutekano n’amahoro rusange.”
Kivu24.rw